یک استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه قرآن به مظلوم اجازه میدهد در برابر ظلم و تعدی واکنش نشان دهد، گفت: «مرگ بر آمریکا» به معنای نفرین بر سیاستهای ظالمانه و سلطهگرانه آمریکاست و منظور مردم ایران از این شعار، شهروندان آمریکایی نیستند.
عماد افروغ در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری مهر، درباره اینکه آیا شعار «مرگ بر آمریکا» مصداق سبّ میشود و نظر وی درباره بحث کنار گذاشتن اینگونه شعارها چیست، به آیات قرآن استناد کرد و گفت: بنده در این بحث حداقل به چند آیه اشاره میکنم؛ یکی آیه ۱۴۸ سوره نساء است: «لاَّ يُحِبُّ اللّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوَءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَن ظُلِمَ وَكَانَ اللّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا»؛ یعنی خداوند بلند کردن صدا را به بدگویی دوست ندارد، مگر از آن کس که به او ستمی شده باشد و خدا شنوا و داناست.
وی افزود: مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر المیزان میفرمایند که کلمه «سوء مِنَ الْقَوْلِ» به معنای هر سخنی است که درباره هر کسی گفته شود و او از آن ناراحت گردد؛ مثل نفرین و ناسزا، چه ناسزایی که مشتمل بر بدیها و عیبهای طرف باشد و چه ناسزایی که در آن بدیهایی به دروغ به وی نسبت داده شود. همه اینها سخنانی است که خدای تعالی جهر به آن و به عبارت دیگر اظهار آن را دوست نمیدارد.
افروغ ادامه داد: ایشان در شرح «إِلاَّ مَن ظُلِمَ» مینویسند: جمله «إِلاَّ مَن ظُلِمَ» استثناء منقطع است و معنایش با معنای کلمه «لکن» یکی است، پس در حقیقت خداوند متعال فرموده است که خدا دوست نمیدارد سخن زشت یا صدای بلند گفتن را، لیکن کسی که مورد ظلم شخص یا اشخاصی قرار گرفته، میتواند در مورد خصوص آن شخص یا اشخاص و در خصوص ظلمی که به وی رفته است، سخن زشت و با صدای بلند بگوید.
این استاد دانشگاه ادامه داد: آیتالله جوادی آملی در شرح «الّا من ظُلِم»، معتقدند که این استثناء میتواند متصل نیز باشد، در آنجا که تظلم و فریاد زدن افشاگرانه شخص ستمدیده واجب یا مستحب و در نتیجه محبوب خدا واقع میشود. عین عبارت ایشان در جلد ۲۱ تفسیر تسنیم، صفحه ۲۴۲، به شرح زیر است: بین «جهر سوء» (جهر بد) و «جهر به سوء» (جهر بدی) فرق است؛ «جهر سوء» (آشکار کردن گناه) برای همگان بد است و استثناء نمیپذیرد؛ اما «جهر به سوء» برای جلوگیری از ظلم و فریاد زدن افشاگرانه شخص ستمدیده واجب یا مستحب است، محبوب خداست و در این صورت، استثنای «الّا من ظُلِم» نیز میتواند متصل باشد، بدین شکل: «لا یحب الله الجهر بالسوء من القول لاحد الّا جهر من ظُلم».
وی تصریح کرد: گفتنی است مفاد «لا یُحِبّ» نفی محبت همراه با کنایه از کراهت الهی است و همانگونه که امر بعد از نهی یا مورد توهم خطر، بیش از رفع منع را نمیرساند و اثبات وجوب یا استحباب نیازمند دلیل دیگر است، از استثنای ستمدیده: «الّا من ظُلِم» نیز تنها جواز افشاگری استفاده میشود؛ نه اثبات محبوبیت آن، اعم از وجوب یا استحباب؛ زیرا خدای رحمان فقط واجبات و مستحبات را میپسندد و در محدوده امور و حق شخصی، همچون سرقت مالی و مانند آن، غیبت و شکایت و حکایت بدی و ظلم ظالم جایز است، نه واجب یا مستحب تا محبوب باشد؛ اما در حقوق عمومی یا دینی، نهتنها جایز بلکه محبوب است، زیرا یا مصلحت تام و ملزم دارد و واجب است؛ یا مصلحت ناقص و غیرملزم دارد و مستحب است.
افروغ با بیان اینکه آیه دیگر، آیه ۱۹۴ سوره بقره است که خداوند میفرماید: «فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُواْ عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ»، اظهار داشت: پس هر کس به شما ستم کرد، شما هم به همان اندازه که به شما ستم کردهاند، بر آنان ستم کنید. این آیه حکایت از این دارد که خداوند به ما اجازه داده است که آنگاه که مورد ظلم و ستمی واقع میشویم، پاسخ ظلم را بدهیم. در آیه ۴۱ سوره شوری هم آمده است: «وَلَمَنِ انتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُوْلَئِكَ مَا عَلَيْهِم مِّن سَبِيلٍ»؛ هر کسی از پی ستم دیدن، انتقام گیرد، راه تعرضی بر علیه آنها نیست. علامه طباطبایی در ادامه شرح آیات بعدی میفرمایند: تنها محکومیت از آنِ کسانی است که به مردم ظلم میکنند و میخواهند بدون حق در زمین طغیان کنند. آری، ستمگران محکوم هستند به اینکه از آنها انتقام گرفته شود.
افروغ با تأکید بر اینکه طبق آیات فوق، خصوصاً آیه اول، خداوند اجازه نفرین را به مظلومان در برابر ظلم و تعدی نسبت به خود داده است، افزود: علامه طباطبایی در شرح آیه ۴۸ سوره نساء میفرمایند: مفسرین هر چند که در تفسیر کلمه سوء اختلاف کردند که به چه معناست، بعضی گفتند نفرین است، بعضی گفتند نام بردن از ظلم اوست و از این قبیل معانی دیگر. همه این معانی مشمول اطلاق آیه شریفه میباشد. پس دیگر جهت ندارد که هر مفسری کلمه سوء را به یکی از آن معانی تفسیر کند؛ یعنی معنای نفرین از کلمه سوء می توان کرد. حال اینجا این سؤال مطرح میشود که واقعاً آمریکا به ما ظلم نکرده است؟ آیا قطع نظر از اتفاقات قبل، حین و بعد از انقلاب اسلامی، همین تحریمهای نابرابر و غیرمنصفانه و جهتدار مصداق ظلم نمیباشد؟
این محقق و استاد دانشگاه اذعان کرد: در یکی از نشستهایی که بنده در ایتالیا داشتم، به رئیس دانشگاه گریگوریا گفتم: من قبول دارم که یک معنای عدالت میتواند بخشش باشد و باید توصیه به بخشش کرد، قرآن هم توصیه به بخشش کرده است، اما چرا همیشه باید به مظلوم توصیه به بخشش کرد، چرا کسی جلوی ظالم را نمیگیرد؟! چرا به فلسطینیها میگویید ببخشید، چرا به اسرائیلیها نمیگویید ظلم نکنید و چرا جلوی ظلم آنها را نمیگیرید؟ بخشش در کنار عدالت خوب است و معنا میدهد. این نکته خیلی ظریفی است.
وی تأکید کرد: سؤال من این است که آیا آمریکا در حق مردم ما ظلم کرده است یا خیر؟ اگر کسی شک دارد، میتواند در مورد این موضوع بحث کند. از قبل از انقلاب اسلامی، آمریکا چه بلایی بر سر ما آورد. اوج بهترین رابطه ما با آمریکا در زمان شاه بود، ببینید چه وضعی داشتیم که بعضیها فکر میکنند با برقراری رابطه با آمریکا، مشکلات کنونی ما همه حل میشود! مگر ما زمانی بهترین رابطه را با آمریکا نداشتیم، چه چیزی عاید ما شده بود؟! شاخصهای سیاسی و اقتصادی، فرهنگی؛ وضعیت ما را در آن زمان به خوبی نشان میدهد. ما یک کشور پیرامونی و شبهسرمایهداری وابسته بودیم که مأموریت داشتیم از منافع آمریکا در منطقه دفاع کنیم. آیا «وابستگی» به بیگانه نباید به حیثیت عدهای بر بخورد؟
وی در ادامه سخنانش تصریح کرد: اگر کسی بخواهد به آیات قرآن استناد کند، قرآن کاملاً روشنکننده است. حداقل واکنشی که مظلوم میتواند انجام دهد این است که نفرین کند. مرگ بر آمریکا یعنی نفرین بر سیاستهای ظالمانه و سلطهگرانه آمریکا. منظور ما و مردم شریف و غیور ما از مرگ بر آمریکا شهروندان آمریکایی نیستند، آمریکاییها هم میدانند که منظور ما از مرگ بر آمریکا آنها نیستند. منظور سیاستهای سلطهگرانه و یکجانبهگرایانه آمریکاست. این عوامفریبانه است که عدهای رندانه در داخل میکوشند بین این دو خلط کنند. برای مثال اگر منظور مردم از مرگ بر شوروی، مردم شوروی بود، چرا پس از فروپاشی شوروی سابق مردم به شعار خود ادامه ندادند؟ مردم شوروی که کماکان زنده بودند.
این استاد دانشگاه با طرح مجدد این سؤال که آیا واقعاً آمریکا از اول انقلاب اسلامی تاکنون در حق ما ظلم نکرده است؟ گفت: مردم ما هوشیارانه متوجه شدند و با این شعار مخالفت خود را نشان دادند. مردم ایران حتی باید مقابله به مثل کنند، اما کی و کجا توانستند مقابله به مثل کنند و انتقام بگیرند؟ کجا انتقام گرفتند؟! برخی از آقایان در شرحها و تحلیلهایشان سخن از دشمنی ما با آمریکا میکنند، ما کجا با آمریکاییها دشمنی کردیم؟ ما اصلاً فرصت دشمنی نداشتیم، ما حتی فرصت انتقام را هم نداشتیم. ما فقط یک «نفرین» و یک «مرگ بر آمریکا» گفتیم. ما کجا دشمنی کردیم! آمریکا دشمنی کرده است!
وی با اشاره به اینکه آمریکا از اول انقلاب تاکنون انواع و اقسام شیطنتها و ظلمها را روا داشته است، بیان کرد: ما ملت نجیبی هستیم، ببینید پشت جنگ تحمیلی چه کشوری خوابیده بود؟! پشت کودتاهای پیدرپی نظامی چه کشوری خوابیده بود؟! پشت تحریمهای ناروا و ناجوانمردانه چه کشوری خوابیده بود؟! انواع و اقسام سلاحهای هستهای را دارند و حتی آن را به کار گرفتهاند، اما امروز دم از اهداف صلحجویانه هستهای برای خودشان میزنند و ما را متهم به اهداف غیرصلحآمیز میکنند. اگر این مصداق ظلم نیست، پس چه چیز مصداق ظلم است؟!
وی با بیان اینکه اصولاً نطفه اسرائیل براساس ظلم و اشغال نامشروع بسته شده است و روزبهروز بر ظلم خود افزوده است، اظهار داشت: جنایتهای اسرائیل، جنگهای غزه، سیوسهروزه و … را ببینید! برخلاف برخی شهروندان آمریکایی و روشنفکران متعهد و آزادیخواه در آمریکا، سران این کشور چه واکنشی نسبت به اینگونه ظلمها نشان میدهند؟ در خود آمریکا شاهد این هستیم که برخی روشنفکران متعهد این کشور، از جمله نوام چامسکی، علیه سیاستهای یکجانبهگرا و ظالمانه و سلطهجویانه آمریکا موضع میگیرند.
افروغ ادامه داد: ملتی در ایران قیام کرده و آمریکاشناسی خوبی را انجام داده است و متوجه شده ریشه همه عقبماندگیها از کجاست و شعار مرگ بر آمریکا داده است. البته این تنها مربوط به ملت ما نیست؛ هرجا که تظاهراتی انجام میشود که بوی قطع وابستگی و حتی استبدادستیزی میدهد، شعار مرگ بر آمریکا هم به گوش میرسد.
وی با اشاره به اینکه شعار مرگ بر آمریکا منحصر به ایران و ایرانیان و انقلاب اسلامی هم نیست، گفت: منتها انقلاب اسلامی به بسیاری از کشورها و معترضان جرأتی داد و تقدمی در نگرش جمعی به شعار مرگ بر آمریکا دارد و الا به صورت پراکنده در تظاهرات بیشتر کشورهای دنیا شعار مرگ بر آمریکا و آتش زدن پرچم آمریکا را میبینید که البته به هیچوجه به معنای مردم و شهروندان آمریکا نیست. منظور سیاستهای بیرونی آمریکا در قبال سایر کشورهاست.
افروغ در ادامه سخنانش با بیان اینکه آقایان بیایند ظلم را تعریف کنند، اذعان کرد: شرایط مذاکره را نگاه کنید، کاملاً غیرمنصفانه است. ما معمولاً در جنگ با عراق خیلی ملاحظه میکردیم که خدای ناکرده مقابله به مثل نکنیم. مثلاً اگر آنها شیمیایی میزدند، ما نزنیم، اگر آنها شهرهای ما را بمباران میکردند، ما این کار را انجام ندهیم؛ به این خاطر که ممکن است بیگناه و افراد غیرنظامی کشته شوند. رفتار آنها با اسرای ما و رفتار ما با اسرای آنها را ببینید، و البته سرنوشت صدام و کشور عراق را هم ببینید. مسأله تحریم ناجوانمردانه آمریکا را ببینید؛ مگر فقط دامن سران کشور را گرفته، مگر دامن صاحبان قدرت را گرفته؛ تمام مردم را درگیر کرده است. این مصداق ظلم نیست؟!
وی تأکید کرد: براساس عدالت کیفری، همه در برابر قانون یکسان هستند. آیا همه در برابر قانون هستهای یکسان هستند؟ یک قانون بینالمللی در ارتباط با انرژی هستهای ایجاد شده و پای NPT هم به میان آمده است، اما کشور غاصبی که به آن نپیوسته و تهدید هستهای هم به حساب میآید، غالب رایزنیها تاکنون به نفع او و در جهت منافع او صورت گرفته است. آیا این مصداق ظلم نیست؟ خودشان انرژی هستهای داشته باشند، اما دیگران نداشته باشند، آیا این مصداق ظلم نیست؟! این همه ظلم در جهت ایجاد مانع برای پیشرفت کشور ایجاد شود، اما مردم یک کشور عطف به حق طبیعی و قرآنی خود واجب نباشد یک مرگ بر آمریکا و یک نفرین بر او بگویند؟ این از حرفهای عجیب و غریبی است که ما میشنویم. به هر حال فکر میکنم این یک سناریوی طراحیشده است.
وی بیان کرد: روز اولی که بحث اخیر آمریکا مطرح شد، مطلبی نوشتم تحت عنوان «اما و اگر رابطه و مذاکره با آمریکا». گفتیم اگر فقط یک مکالمه است، مشکلی نیست؛ اگر فقط یک مذاکره است، باز هم با رعایت ملاحظاتی مشکلی نیست، اما اگر میخواهد به رابطه بیانجامد، شرط و شروط دارد. گفتند فقط مذاکره است. گفتیم عیب و اشکالی ندارد، هشیارانه و با اعتماد به رهبری نظام منتظر نتایج آبرومند مذاکرات میمانیم.
افروغ افزود: اما دفعتاً مشاهده کردیم که مسئله رابطه با آمریکا از سوی برخی رسانهها و زیر سؤال بردن شعار مرگ بر آمریکا و انتساب آن به پرچمدار اصلی و واقعی این شعار از سوی یکی از آقایان مطرح شد و نامهای خاص به امام(ره) را مطرح کردند. باید به نامهها اعتبار دهیم یا مواضع روشن امام(ره)؟ باید به خاطره استناد کنیم یا مستندات معتبر و مورد قبول امام؟ اینها همه دست به دست هم میدهد که احساس خطر کنیم.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: به تعبیر مرحوم مدرس: «اگر قرار است بمیریم چرا با دستهای خودمان»؛ بیاییم نحوه مدیریت را عوض کنیم. بیاییم شیوه اداره کشور را عوض کنیم. به سادهزیستی اول انقلاب برگردیم. از تمام قابلیتها و فعلیتهای داخل استفاده کنیم و مدیریت جهادی و مطرح در دفاع مقدس را احیا کنیم، البته امیدوارم چه کار به جاهای سخت بکشد و چه نکشد، این اتفاق رخ دهد، که راه نجات و پیشرفت درونزای ما در رجعت به این الگوی مدیریتی و این سبک زندگی است. نشود خدای ناکرده سیاستهای سازش و مبتنی بر ذلتی بر ما تحمیل شود که آیندگان ما را لعن و نفرین کنند، همانگونه که ما امروز مسببان قراردادها و معاهدات ترکمنچای و گلستان را لعن و نفرین میکنیم. خدا نکند که آیندگان ما را نفرین کنند.
افروغ با اشاره به اینکه ما باید به روحیه انقلابی خودمان برگردیم، تصریح کرد: یادمان نرود چه اصولی در دفاع مقدس داشتیم. مدیریت شرایط جنگی فراموش نشود. به سادهزیستی برگردیم که با آن، خیلی از مسائل حل میشود. تمام اذهان را باید فعال کنیم. از تمام ظرفیتها باید استفاده و مقابله کنیم. برخیها طوری از آمریکا صحبت میکنند انگار همهچیز به آمریکا برمیگردد. انگار خدا را فراموش کردهاند، «و ما لکم من دون الله من ولی و لا نصیر». خدا منتقم است، خدا نصرتدهنده مظلومان و انتقامگیرنده از ظالمان است. این چه تصویری است که برخی از آمریکا به دست میدهند! واقعاً مایه شرم است. عدهای واقعاً وا دادهاند و وادادگی خودشان را القا میکنند!
وی با تأکید بر اینکه چه کسی گفته که مذاکره نکنیم، اما مذاکره باید شفاف باشد، گفت: جنبشهای مدنی دنیا و رسانهها ناظر باشند تا مشخص شود چه کسی زور میگوید و قاعده بازی را به هم میزند. چه کسی اجازه گفتوگو به دیگری را نمیدهد، اجازه اعلام موضع به او نمیدهد، موضع دیگری را سرکوب میکند، پیششرط میگذارد، مذاکره را قطع میکند و چه کسی شفاف برخورد میکند؟ همه باید بدانند. مذاکرات باید شفاف باشد تا دنیا مطلع شود. همه اهل دنیا که اهل ظلم و ستم نیستند، روشنفکران عالم بدانند چه میگذرد و فشار بیاورند تا ظالم بهراحتی ظلم نکند.در این صورت است که آمریکا بار دیگر به زمانی برمیگردد که هیچ غلطی نمیتواند بکند. وقتی امام(ره) میفرمودند آمریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند، با اتکا به همین آگاهیبخشیها و نوع نگاه و حقیقتگرایی و اطلاعات قابل دسترس بوده است.
این خبر 29 مهرماه 1392 با شماره خبر 2159208 منتشر شد.
منو
منو