از نگاه دیگران

غربت افروغ

سجاد نوروزی، مدیر پردیس سینمایی آزادی، پژوهشگر و نویسنده علوم سیاسی

شهید مصباح‌الهدی باقری: نقدهای دکتر افروغ را صبورانه می‌شنیدم، چون می‌دانستم یا حق می‌گوید یا برای حق

دکتر فرزاد جهان‌بین، استاد دانشگاه شاهد و معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی با بازنشر پیامی از شهید مصباح‌الهدی باقری نوشت: دکتر مصباح‌الهدی باقری کنی، مأمن بودند. پناه بودند. شهادتشان برای ایشان فوز بزرگی بود و آرزویشان اما ثلمه‌ای غیرقابل جبران است برای ما.

سلیمی‌نمین: افروغ فرصتی را برای دفاع از انقلاب از دست نداد

عباس سلیمی‌نمین در نکوداشت دکتر عماد افروغ گفت:‌ برخی وقتی به مقام علمی می‌رسند، از مسائل سیاسی کنار می‌کشند، اما دکتر افروغ هیچ فرصتی را برای دفاع از انقلاب اسلامی در برابر کسانی که نگاه سهل‌گیرانه به حکمرانی دینی داشتند، از دست نمی‌داد.

فروغِ اهل سیاست

دکتر عماد افروغ از این جهان فانی به آن جهان باقی پَر کشید. نویسنده، استاد دانشگاه و پژوهشگرِ ایرانی که همچون برخی دیگر از رجال اهل فرهنگ و اندیشه ایران، دوره ای نیز به جهان سیاست قدم گذاشته و “از بد حادثه اینجا به پناه آمده”(۱) بود.

عماد افروغ و دغدغۀ پیوند نظر و عمل

چرا دغدغۀ پیوند نظر و عمل در نزد دکتر افروغ و نسل ایشان تا این حد تکرارشدنی است؟ شاید پاسخ این پرسش را بتوان ناظر به وقوع انقلاب اسلامی و نسبت آن از یک سو با جهان سنت اسلامی-ایرانی و از سوی دیگر با جهان معاصر غربی یافت.

دکتر افروغ روشنفکری منقطع از زیست عمومی نبود

دکتر افروغ آن قدر دلبسته انقلاب اسلامی بود که می توان او را از گفتمان‌‌پردازان ایده‌ی انقلاب اسلامی دانست، حتی وقتی به بحث جدایی انقلاب اسلامی از جمهوری ورود کرد به این خاطر بود که می‌خواست گفتار انقلاب اسلامی را به صورت یک حرکت کاملاً ناب تحلیل کند.

عماد افروغ؛ سیمای فلسفی یک جامعه‌شناس

گمشده دکتر افروغ در تبیین فلسفی انقلاب اسلامی با ورود به مباحث حکمت متعالیه اتفاق افتاد. ایشان دانش آموخته جامعه‌شناسی بودند ولی به نظر می‌رسد که این مباحث نتوانست او را قانع کند و ایشان را به سمت و سویی سوق داد که به مباحث فلسفی ورود کند.

عدالت‌خواهِ عدالت‌پژوه/ نگاهی به دغدغه عدالت اجتماعی در آثار مرحوم افروغ

اگر قدری نگاه را موسع کنیم و افرادی را هم که در آثارشان و کنش‌شان با عدالت اجتماعی سروکار داشتند، جزو قافله اندیشمندان عدالت بدانیم قطعاً و قطعاً دکتر عماد افروغ یک عدالت‌پژوه است و این نخستین ربطی است که بین ایشان و عدالت وجود دارد.

زنده‌یاد افروغ روشنفکری متعهد و منتقد واقعی بود/ افروغ به گذشته انقلابی‌گری خود افتخار می‌کرد

محمدمهدی اسماعیلی، عماد افروغ را پرچمدار نقد درون گفتمانی دانست و گفت: دکتر افروغ شخصیتی انقلابی و مصلح بود که هیچ وقت از گذشته انقلابی‌گری خود پشیمان نبود و همواره نسبت به آینده جامعه ایرانی طرح و ایده داشت.

اگر عرصه جامعه‌شناسی ما افروغ‌های بیشتری داشت؛ دکتر علی انتظاری، رئیس دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه علامه‌طباطبایی

مرحوم دکتر عماد افروغ از شخصیت‌های علمی تأثیرگذار و نقش‌آفرین در جامعه‌شناسی بود و می‌توان از او تحت عنوان یک «منتقد متعهد» سخن‌ گفت. او با اینکه نسبت به نظام اجتماعی و سیاسی متعهد بود و با هرگونه مرجعیت ‌غرب و نگاه‌های سکولار در تعارض بود، ولی در عین حال منتقدی درون گفتمانی بود.

اندیشمند انقلابی؛ دکتر شریف لک‌زایی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

زنده‌یاد دکتر عماد افروغ تنها یک دوره‌ به‌عنوان نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی برگزیده ‌شد و در آن ایام به‌عنوان ریاست کمیسیون فرهنگی مجلس هم ایفای نقش کرد، چرا که امید بسته بود که حضورش در مجلس شورای اسلامی می‌تواند در حوزه فرهنگ که متأسفانه اغلب مورد غفلت است، مؤثر واقع ‌شود.

معنای «منش اصول‌گرایی» نزد دکتر افروغ؛ دکتر سید جواد میری، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم‌ انسانی و مطالعات فرهنگی

وقتی زنده‌یاد دکتر افروغ از انگلستان به ایران برگشت تلاش بسیاری کرد تا بین «نگاه صدرایی» و «رئالیسم انتقادی» تلفیقی ایجاد کند. رویکرد فکری او به مسائل سیاسی و اجتماعی، رویکردی جامعه‌شناختی و انتقادی بود که کتاب‌‌ها و ترجمه‌هایش گواهی بر این قضاوت است. بنابراین اگر بخواهیم به دستاورد فکری مرحوم دکتر افروغ بپردازیم، می‌توان آن را در دو کلمه خلاصه کرد؛ «قدرت» و «مسئولیت».

فراتر رفتن از دیوارهای بلند آدمی؛ دکتر حمید دهقانیان، استاد جامعه‌شناسی

حضور پررنگ «مکتب رئالیسم انتقادی» در مشی فکری دکتر عماد افروغ باید به جامعه علمی کشور بهتر و بیشتر معرفی شود؛ چرا که متأسفانه به این وجه علمی ایشان کمتر توجه شده و این ویژگی ممتاز در لابه‌لای فعالیت‌های دیگر دکتر افروغ مجال نمود و بازتاب کمتری یافته است. بنابراین در این یادداشت، به معرفی این وجه از منظومه فکری ایشان می‌پردازم.

نقدی بر آخرین کتاب عماد افروغ

عماد افروغ عاشقی است روایت کننده تنهایی و او این گونه در جلد چهارم کتاب «فریادهای خاموش؛ روزنگاشت تنهایی » به بلوغی در ژانر نوخواسته سنت روزنگاشت رسیده است. بلوغی که در فرم و محتوا می‎توان یافت.