داوری اردکانی گفت: علوم انسانی اگر به فلسفه بیتوجه باشد، سطحی میماند و فلسفه نیز اگر به جامعه بیاعتنا باشد، گرفتار مفهومسازی میشود.
به گزارش خبرنگار مهر، مراسم رونمایی از دو کتاب «دیالکتیک و تفاوت» نوشته آلن نری با ترجمه عماد افروغ و «شرحی بر دیالکتیک روی بسکار» به قلم افروغ، شب گذشته، سهشنبه ۲۷ بهمن، در قالب هشتادمین نشست «راویان اندیشه» در فرهنگسرای اندیشه برگزار شد.
رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم و چهره ماندگار فلسفه کشورمان، به عنوان یکی از میهمانان و سخنرانان در این نشست حضور داشت. وی گفت: چند وقت پیش آقای دکتر افروغ این دو جلد کتاب را برای من فرستادند، ولی من به خاطر وقت کمی که داشتم و اینکه اکنون دیگر پیر شدهام و خیلی نمیتوانم مطالعه کنم، فرصت مطالعه کامل آثار را نداشتم و فقط توانستم مروری بر آنها داشته باشم. با این حال، خیلی خوشبختم که با شیوه فکری که جناب افروغ به آن توجه کردهاند و آن را گسترش دادهاند، آشنا شدم. اینکه ایشان قصد دارند نظریات بسکار را به ملاصدرا تقریب کنند نیز بسیار بهجا و بهحق است. به هر روی، قصد من صحبت درباره بسکار نیست؛ چون همانطور که آقای افروغ هم اشاره کردند، زبان بسکار بسیار سخت است و من در مقامی نیستم که درباره آرای او بحث کنم.
داوری اردکانی افزود: ما امروزه وارد مرحلهای شدهایم که فکر میکنیم باید راه علم را بجوییم و این بسیار جای سرافرازی دارد که همگام با علم پیشرفت کنیم؛ اما باید این سؤال را نیز از خودمان بپرسیم که پیشرفت کنیم که چه شود؟ با این پیشرفت قرار است چه چیزی به دست ما بیاید؟ کار بزرگ آقای افروغ انتشار این کتابها نیست؛ کار بزرگ ایشان این است که هنوز دلش برای دانش میتپد و به دنبال آن است. با اینکه من با ایشان درباره بسیاری از مسائل، از جمله اندیشه سیاسیشان، توافق ندارم، اما این حرف و دغدغه ایشان را میفهمم.
رئیس فرهنگستان علوم ادامه داد: آقای افروغ میتوانست مانند خیلیهای دیگر برود فلسفه علوم اجتماعی تدریس کند ـ که شغل باارزشی هم هست ـ ولی این کار را نکرد و سراغ علم رفت. بنابراین، مطلب مهم این است که ما باید ببینیم داریم چه میکنیم و به کدام سمت میرویم. ما از نظم دینی صحبت میکنیم، اما نمیگوییم که این نظم چگونه برقرار میشود و بنیان نظری آن چیست؟
چهره ماندگار فلسفه اضافه کرد: کار سیاستمدار با دانشمند فرق میکند. سیاست جای خودش را دارد. ممکن است زمانی دانشمندی نظری موافق یا مخالف درباره یک موضوع سیاسی بدهد ـ چون هر کدام از ما یک موجود منتشر هستیم که نظرات موافق و مخالف داریم ـ ولی باید توجه کنیم که وظیفه دانشمند چیز دیگری است. احترام من هم به آقای افروغ این است که با وجود مخالفتی که با آرای سیاسیشان دارم، ایشان را یک دانشمند اخلاق میدانم؛ اگرچه ایشان یک دانشمند اخلاقی هم هستند و من تا به حال از ایشان بدی و بیاخلاقی ندیدهام. آقای افروغ به سراغ این رفته که بفهمد فلسفه چیست و این کار باارزشی است. توجه داشته باشید که از دل هیچ فلسفهای مستقیماً سیاست به وجود نمیآید. به بیان دیگر، شما منطقاً از «است» نمیتوانید نتیجه «باید» بگیرید یا به عبارت دیگر، از احکام خبری حکم انشایی پدید نمیآید.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: من برخلاف آقای افروغ خوشبین نیستم؛ اگرچه به خاطر اعتقاداتی که دارم، هیچوقت هم نمیتوانم مأیوس و ناامید باشم. کار آقای افروغ بنده را امیدوار کرد که هنوز میشود کارهایی کرد؛ چون ایشان سالها کوشش کرده تا بنایی برای نظام تفکر اسلامی بسازد. این را از آثار او که به سراغ ابنسینا، خواجه نصیر و امروز هم روی بسکار رفته، میتوان فهمید. روی بسکار، با اینکه به نظرم با عرفان ما آشنایی نداشته، ولی روح تفکر هندی در بیاناتش وجود دارد.
داوری اردکانی تصریح کرد: خوشبختانه آقای افروغ دانش را شغل خودش قرار نداده است؛ چون دانشمند حق ندارد علم را شغل خودش بکند. دانشمند باید در خدمت دانش باشد؛ چون اگر در خدمت دانش باشی، در خدمت شرف انسان هستی. ضمن اینکه یکی دیگر از کارهای خوب ایشان این بود که از سیاست فاصله گرفتند و خیلی آرام و بیسروصدا به گوشهای رفتند و سالها کار علمی انجام دادند. چنین کاری به پیشرفت و شرف انسان کمک میکند.
این فیلسوف و متفکر ایرانی در ادامه صحبتهایش ضمن آرزوی موفقیت برای افروغ گفت: تا جایی که بتوانم آثار ایشان را مطالعه میکنم و برایشان آرزوی موفقیت دارم. امیدوارم همچنان منشأ آثار خوب باشند. ما امروز به کسانی احتیاج داریم که رابط میان فلسفه و علوم اجتماعی باشند. آقای افروغ و پارسانیا هر دو مظهر این موضوع هستند. دانشمند علوم انسانی که به فلسفه بیتوجه باشد، سطحی میماند و اهل فلسفه نیز اگر به بیرون، جامعه و علوم انسانی بیاعتنا باشند، بسیار گرفتار مفاهیم و مفهومسازی میشوند؛ در حالی که ما برای فهم و روشن شدن مسائل به موارد و مثالها احتیاج داریم. این مشکلی است که آثار بسکار هم دارد و بسیار درگیر مفاهیم است.
رئیس فرهنگستان علوم در پایان اضافه کرد: ما باید بتوانیم و یاد بگیریم که یکدیگر را نقد کنیم. هیچ فلسفهای، حتی فلسفه ملاصدرا، برای این نیست که به ما معلومات درست بدهد. باید در سایه فکر و به پشتوانه فلسفهها تفکر کنیم و از آنها درس بگیریم.
این خبر 28بهمن 1394 با شماره خبر3558961 منتشر شد.
منو
منو