به همت مؤسسه «پرسش» درسگفتار «رئالیزم انتقادی» با تدریس دکتر عماد افروغ از ۲۹ مهرماه آغاز میشود.
به گزارش خبرگزاری مهر، به همت مؤسسه «پرسش» درسگفتار رئالیزم انتقادی با تدریس دکتر عماد افروغ برگزار میشود. جلسه اول آن از دوشنبه ۲۹ مهرماه، از ساعت ۱۷ تا ۱۹ آغاز میشود و جلسات بعدی دوشنبهها در همین ساعت برگزار خواهد شد.
رئالیسم انتقادی، جریانی بهطور عمده شناختشناسی است که در مواجهه با رئالیسم تجربی (بهطور غالب رویکرد هیومی) و ایدهآلیسم استعلایی (بهطور غالب رویکرد کانتی) در حوزه مطالعات طبیعی و عینیتگرایی خام و نسبیگرایی رادیکال در حوزه مطالعات اجتماعی و به مثابه نحلهای نوظهور از دهه هفتاد میلادی مطرح شد و هماکنون به مانند یک پارادایم و جریان منبسط شناختشناسی، حوزههای مختلف علوم طبیعی و علوم انسانی ـ اجتماعی را درنوردیده و به یک جریان رقیب مبدل شده است.
مهمترین مطلب مورد تأکید رئالیستها، قائل بودن به جهان مستقل از معرفت ما از آن است. جهان وجود دارد، چه ما باشیم و چه نباشیم، چه آن را بشناسیم و چه نشناسیم. این جهان ساختیافته و مستقل از معرفت، در واقع بخش ناگذَرای علم را تشکیل میدهد و برخوردار از لایهای از واقعیت است که بر پایه آن، بخشهای دیگر واقعیت و معرفت علمی توجیهپذیر میشود.
در واقع از دیدگاه رئالیستها، واقعیت برخوردار از سه لایه تجربی، بالفعل و واقعی است. آنچه در آزمایشگاه تجربه میشود، آن روابطی که وقوع پذیرفته، مشاهده شده یا میتواند مشاهده شود و یا به وقوع بپیوندد، همه ناشی از سطحی از واقعیت است که سطح زیرین واقعیت محسوب میشود و برخوردار از سازوکار علّی بوده و به هیچوجه قابل مشاهده نیست.
به عبارت دیگر، تمام آزمایشهای تجربی و روابطی که در محیطهای بسته آزمایشگاهی و به اصطلاح «نظام بسته» و با بهکارگیری مفاهیم و تکنیکها، روشها، نظریهها و الگوهای مختلف ایجاد و مشاهده میشود، در واقع مبتنی بر مفروض گرفتن همان سطح از واقعیت است که در به اصطلاح «نظام باز عالم»، وجود و توان ایجاد حوادث بالفعل را دارد.
توانی که تحت شرایطی، عوامل انضمامی ناشی از سازوکارها و توان سایر اشیا و موضوعات و عدم مانع، میتواند فعلیت یابد و یا به سطح قابل مشاهده برسد. مشاهده نشدن این سطح از واقعیت و یا عدم فعلیتیافتگی آن، دلیلی بر عدم آن نیست.
طبعاً بر پایه این دیدگاه، با دو تقلیلگرایی مقابله میشود؛ یکی تقلیل واقعیت به سطح تجربی و قابل مشاهده و دیگری تقلیل علّیت به روابط بیرونی، منتظم و متعاقب فعلیتیافته و قابل مشاهده.
چگونه میتوان به راهحل و یا راهحلهای بدیلی اندیشید تا هم اسیر مغالطات معرفتشناختی و وجودی یا متافیزیک حضور نشویم و هم در دام ذهنگرایی و تاریخگرایی و در واقع قدرتگرایی گرفتار نیاییم؟ این پرسشی است که رئالیسم انتقادی، ضمن توجه ویژه و پیوسته به ابعاد و گستره آن، کوشیده است تا پاسخی درخور برای آن به دست دهد؛ پاسخی که کماکان در دستور کار است و عناوین مختلفی نیز برای این پاسخ پیشنهاد شده است.
برای نمونه، «آندرو سایر»، ضمن تأکید بر جدایی آن از ابزارگرایی، عنوان کفایت عملی را پیشنهاد میکند. او با مبنای مفهوم محوری مشاهدات و با تکیه بر رابطه متقابل حس و مرجع و در بستری از مفروضات رئالیسم هستیشناختی، به نقش شبکههای مفهومی در فهم صفات و ویژگیهای واقعی موضوعات طبیعی و اجتماعی اشاره کرده و در نهایت ملاک کفایت عملی معرفتهای علمی را در انتقال این صفات، توصیه میکند.
مؤسسه پرسش در خیابان ولیعصر(عج)، ضلع شمالی پارک ساعی، کوچه ساعی یکم، شماره ۷ واقع است.
این خبر 29 مهرماه 1392 با شماره خبر 2159218 منتشر شد.
منو
منو