عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه هدف جمهوری اسلامی برقراری پیوند میان سیاست و اخلاق است، هشدار داد که امروز خطر «ماکیاولیسم مذهبی» جمهوری اسلامی را تهدید میکند و نباید ارزشها، هنجارها، اخلاق و دین، ابزار قدرتورزی عدهای شوند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، دکتر عماد افروغ در گفتوگو با خبرنگار مهر درباره جایگاه اخلاق در سیاست اظهار داشت: با توجه به اهمیت و فضیلت سیاست اخلاقی و جایگاه اخلاق در سیاست، میتوان جمهوری اسلامی را به نوعی جمهوری اخلاقی نامید. اگر جمهوریتگرایی را تجلی نوعی سیاستورزی بدانیم، این سیاستورزی باید از جهت و غایت مشخصی تبعیت کند که آن را میتوان توجه به اخلاق و اصول پذیرفتهشده جامعه دانست.
وی عامل برجسته شدن پیوند میان اخلاق و سیاست را چالش سیاست اخلاقی با نگرش ماکیاولیستی دانست و گفت: شاید بشر غربی از مقطعی به این نتیجه رسید که باید میان سیاست و اخلاق جدایی ایجاد کند و اجازه دهد سیاستمداران و صاحبان قدرت برای حفظ، تحکیم، دستیابی و به رخ کشیدن اقتدار خود به هر اقدامی دست بزنند. در این نگاه، آنچه اهمیت دارد، نتیجه عمل است، نه انگیزه آن؛ زیرا هدف، استواری حکومت تلقی میشود. البته ممکن است انگیزههای متفاوتی نیز در این میان وجود داشته باشد که حتی بتوان آنها را در قالب نجات اخلاق یا واکنشی به رفتار اصحاب کلیسا تفسیر کرد، اما صرفنظر از انگیزهها، چنین نتیجهای قابل قبول نیست و همان توجیه وسیله به واسطه هدف به شمار میرود.
افروغ تصریح کرد: جدایی میان هدف و وسیله و این تصور که برای رسیدن به هدف میتوان از هر وسیلهای استفاده کرد، نگاهی محدود و نادرست است. با توجه به پیچیدگی و ارتباط درهمتنیده پدیدههای اجتماعی، نمیتوان هدف و وسیله را دو مقوله کاملاً جدا از یکدیگر دانست.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس تأکید کرد: اگر قرار است انسان زندگی اخلاقی داشته باشد، این اخلاق باید بر همه عرصههای زندگی فردی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی او حاکم باشد. نمیتوان در بخشی از زندگی اخلاقی بود و در بخش دیگری اخلاق را کنار گذاشت. به طور کلی، جدایی میان عرصههای مختلف از منظر معرفتشناختی و مفهومشناختی قابل پذیرش نیست. با هر توجیهی که در غرب سیاست از اخلاق جدا شده و فلسفه سیاسی جدید غرب شکل گرفته است، ما مجاز به پذیرش چنین تفکیکی نیستیم؛ زیرا نه پیشینه تاریخی غرب را داریم و نه آموزههای دینی ما جدایی میان اخلاق و سیاست را میپذیرد.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با اشاره به تفاوت اساسی جمهوری اسلامی با اندیشه سیاسی غرب گفت: آنها سیاست را عرفی میخواهند، اما ما سیاست را اخلاقی میخواهیم. ما آمدهایم تا برخلاف ماکیاولیسم سکولار و ابزارگرایی سکولار، میان سیاست و اخلاق پیوند برقرار کنیم؛ اما اگر مراقبت نکنیم، ممکن است این انگیزه به نقض غرض بینجامد و به جای آنکه سیاست ما اخلاقی شود، اخلاق ما سیاسی شود و پدیده «ماکیاولیسم مذهبی» شکل بگیرد؛ یعنی ارزشها، هنجارها، اخلاق، دین و مطلوبهای دینی، فرهنگی و تاریخی ما خرج قدرتورزی عدهای شود.
وی یادآور شد: هرچند میتوان میان وسیله و هدف تمایز قائل شد، اما باید به اولویتها توجه داشت. باید مشخص شود که اولویت نخست، قدرت است یا گسترش اخلاق و فضیلت؛ زیرا قدرت صرفاً مقدمهای برای تحقق ارزشهای اخلاقی است و نباید جای هدف اصلی را بگیرد. بنابراین، نگاه ما به قدرت باید نگاهی ابزاری و اخلاقی باشد، نه آنکه آن را به ارزش نخست تبدیل کنیم.
افروغ با طرح این پرسش که آیا برای ما اخلاق، معنا، معنویت، فضیلت و فرهنگ اولویت دارد یا قدرت و اقتصاد، اظهار داشت: اگر میخواهیم حافظ سیاست اخلاقی باشیم، باید بدانیم که قدرت، سود و اقتدار تنها ابزار تحقق ارزشهای اخلاقی هستند. در غیر این صورت، شاهد گسترش ماکیاولیسم مذهبی خواهیم بود؛ پدیدهای که جمهوری اسلامی را تهدید میکند و در مقاطعی از عمر این نظام نیز به صورت بالفعل تجربه شده است؛ به گونهای که به نام حفظ حکومت و مصلحت نظام، برخی حقایق نادیده گرفته شده و نگاه ابزارگرایانه و پراگماتیستی، ما را از ارزشها و فضایل اخلاقی جمهوری اسلامی دور کرده است.
این خبر 8 آبان 1386 با شماره خبر 576886 منتشر شد.
منو
منو