عماد افروغ در آیین گشایش هفته پژوهش در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاکید کرد: متاسفانه امروزه علم ما رافع نیاز نیست. علم باید برخاسته از زیست جهان باشد. چرا مردم برای پژوهشگاهها وقف نمیکنند؟ به این دلیل که کارکرد آن را در جامعه خود حس نمیکنند.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، آیین گشایش هفته پژوهش در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی یکشنبه (21 آذرماه 1395) با حضور سید سجاد علمالهدی، معاون پژوهشی و تحصیلات تکمیلی پژوهشگاه، دکتر محمد روشن، معاون حقوقی و امور مجلس وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر حسینعلی قبادی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دکتر عماد افروغ، پژوهشگر حوزه علوم انسانی در محل این پژوهشگاه برگزار شد.
عماد افروغ در ابتدای سخنانش ابراز امیدواری کرد به روزی برسیم که کاستیها در امر پژوهش کمتر شود و پژوهش در کشور جایگاه واقعی خود را بیابد.
وی سپس گفت: قصد دارم درباره مسالهای صحبت کنیم که عمر خود را برای آن صرف کردهام و هزینه پرداختهام و آن «دوگانهنگری و نیاز به نگرش منظومهای» است.
وی با اشاره به این بیت حافظ که «جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه/ چون ندیدند حقیقت، ره افسانه زدند» گفت: در حقیقت اکنون غوطهور در افسانه هستیم و گمان میکنیم که کار علمی انجام میدهیم.
نگارنده «انقلاب اسلامی و مبانی بازتولید آن» در ادامه سخنانش به دوگانگیهای موجود مثل نفس و بدن، خدا و خلق، حکمت نظری و حکمت عملی، علوم انسانی و علوم طبیعی، خطا و صواب، علم و هنر، علم و دین و «عقل و عشق» اشاره کرد و گفت: اکنون نیازمند نگاه منظومهای هستیم و نمیتوانیم یک طرف دوگانه را نادیده بگیریم و فقط به یک سو توجه کنیم.
افروغ یادآور شد: علوم انسانی نسبت به موضوع خودش علمی انتقادی است. اگر این علم نتواند ایده صحیحی ارایه دهد و در نتیجه، ایدهای غلط را بازتولید کند، خودش نیز علمی غلط میشود. نمیتوان به یک سوی دوگانه «نظریه و مشاهده» پرداخت چرا که هر مشاهده سرشار از نظریه است و هم نظریه سرشار از مشاهده. متاسفانه همه مسایل ما از غرب آغاز شده است و ما هم از آن پیروی میکنیم.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: «علم و دین» یا «دین و سیاست» دوگانههایی در تقابل هم نیستند البته ما هیچ دوگانگی را برنمیتابیم و دچار اینهمانی هم نمیشویم بلکه به «ربط» اهمیت میدهیم.
وی یکی از دردهای پژوهش را دوتایی «علم و جامعه» دانست و تاکید کرد: فقدان دیالکتیک میان علم و جامعه سبب شده است تا با آسیبهای فراوانی روبهرو شویم اگر علوم انسانی نتواند مسالهمحور باشد و به درد جامعه نخورد کاربردی نخواهد داشت. نباید فقط نگاه برونگرا داشته باشیم و سخت افزارانه بنگریم باید درد جامعه را بسنجیم زیرا زمینههای تاریخی و اجتماعی دارد و محتوای علم تاثیرگذار است.
افروغ با ابراز تاسف از اینکه مقالات علمی پژوهشگران مطرح کشور فقط در نشریات تخصصی منتشر میشوند، افزود: این مقالات باید بتوانند در روزنامههای رایج کشور انتشار یابند تا اثرگذار باشند. متاسفانه سرقتهای ادبی و علمی زیادی صورت میگیرد و شورای انقلاب فرهنگی نیز در این زمینه اقدامی صورت نمیدهد. همچنین دانشگاهها اجازه تاسیس رشتهای متناسب با شرایط اقلیمی خود را ندارد چنین اتفاقی میتوانند راهگشا باشند.
وی تاکید کرد: امروزه علم ما رافع نیاز نیست. علم باید برخاسته از زیست جهان باشد. چرا مردم برای پژوهشگاهها وقف نمیکنند؟ به این دلیل که کاربرد آن را در جامعه خود حس نمیکنند.
نماینده سابق مجلس شورای اسلامی در ادامه سخنانش به کتاب «جان جهان» نوشته حسینعلی قبادی اشاره کرد و گفت: در این کتاب وی به درستی میگوید که شاعران بزرگ ایرانی برای جهان امروز ما نیز پیامی دارند اما سوال من این است که شاعرانی چون مولانا، سعدی و حافظ در چه زیستجهانی رشد یافتهاند؟ آیا زیست جهان کنونی عطارپرور و مولاناپرور است؟
وی در پایان سخنانش به رابطه میان اقتصاد و فرهنگ پرداخت و گفت: اکنون اقتصاد از فرهنگ الگو میگیرد یا برعکس؟ متاسفانه برعکس است و دانشگاهیان و پژوهشگران نقش عاملیت ندارند و خودشان را بر شرایط اقتصادی منطبق میکنند. دانشگاهها باید استقلال عمل داشته باشند و اگر این اختیار به دانشگاه داده شد باید برمبنای شایستگیها عمل کند.
این گزارش 21 آذر 1395 با شماره خبر 243212 در خبرگزاری ایبنا منتشر شد.