تحلیلگر مسائل سیاسی با تأکید بر ضرورت مشارکت فعال و آگاهانه مردم در عرصههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی گفت: اگر وضعیت جامعه مدنی، عرصه عمومی و جامعهشناسی جامعه ما خوب درک شود، به شرط اینکه جلوی بسیاری از رندبازیهای سیاسی و فهمهای غلط را بگیرند، جامعه ما ترجمان چیزی جز مشارکت در ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نخواهد بود و تمام این مشارکتها از روی آگاهی و البته همراه با احساس تکلیف خواهد بود.
عماد افروغ در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری مهر در مورد اینکه چه نوع فرهنگ سیاسی منجر به مشارکت سیاسی فعال شهروندان میشود، گفت: معمولاً غربیها وقتی مشارکت را دستهبندی میکنند، نوع مطلوب و خوبش را برای خودشان برمیدارند و مشارکت فعال و آگاهانه را مختص جوامعی میدانند که در آن توسعه سیاسی به سبک غرب اتفاق افتاده باشد، اما واقعیت این است که مسئله به این سادگیها نیست. ضمن اینکه نمیخواهیم وجهی از توسعه سیاسی و جامعه مدنی را در غرب نفی کنیم، اما معتقدیم که مشارکت در جوامعی که در آن جامعه مدنی، طیفی و نه قطبی باشد علیالقاعده نمود بیشتری دارد.
وی افزود: در غرب به نوعی طبقه اجتماعی شکل گرفته و لازمه طبقه اجتماعی، یک انسداد درونی و بیرونی در فعالیتهای اقتصادی، حمایت دولتها از طبقات برتر هستند و یک جامعه مدنی قطبی و عمودی است. خواهناخواه این وضعیت روی مشارکت، مخصوصاً مشارکت گسترده مربوط به اقشار مختلف تأثیر نه چندان مطلوبی میگذارد.
نماینده پیشین مجلس عنوان کرد: اما در جامعه ایران که در عرصه عمومی آن شاهد یک واقعیت طیفی هستیم و بیش از اینکه شاهد گروهبندیهای عمودی و قطبی باشیم، گروهبندیهای افقی و طیفی را شاهد هستیم، و این امر ظرفیت قابل توجهی را در اختیار ما قرار میدهد که یک مشارکت فعال و آگاهانهای را داشته باشیم، به ویژه آنکه انقلابی در این زادبوم رقم خورده که فلسفه سیاسیاش مبتنی بر مردمسالاری دینی است و ساختارهای سیاسی آن در این خصوص تعبیه شده و تا حدودی نیز محقق شده است. طبیعی است اگر به این فلسفه سیاسی عنایت نشود، برای مثال یا صرفاً وجه دینی آن پررنگ شود یا وجه مردمسالاری آن با غفلت از وجه اسلامیتش پررنگ شود، مشارکت مورد نظر تجلی نخواهد داشت، البته عطف به آن فلسفه سیاسی و واقعیت جامعه مدنی طیفی مزبور، این مشارکت در صورتی متبلور میشود که عدهای نتوانند فضا را قطبی کنند، حالا چه قطبی سیاسی، چه اقتصادی.
وی افزود: قطبیشدگی اقتصادی ویژگی جوامع سرمایهداری است. قطبیشدگی سیاسی هم ویژگی جوامع فاشیستی و تا حدودی سوسیالیستی است، یعنی در آنجاست که شاهد این هستیم که میخواهند یک فضای صفر و یک و یک فضای بسته را تعبیه کرده و یک مشارکت محدود و به اصطلاح تعیینشدهای را در اختیار داشته باشند. برای اینکه باید سیاستهایی اتخاذ شود که در خدمت آن فضای قطبی سیاسی باشد. بنابراین باید جلوی این افراد ایستاد، حال این افراد ممکن است با لطایفالحیلی این کار را در کشور انجام دهند، برخی به نام دموکراسی، برخی به نام دینداری و با قرائتی خاص از دین که حضور و حق مردم را برنمیتابد و صرفاً یک حضور و نگاه تکلیفگرا را به مردم تحمیل میکند.
افروغ با اشاره به اینکه در انتخابات گذشته شاهد این فضا بودهایم گفت: همواره عدهای کوشیدهاند تا فضا را قطبی یا حیدری ـ نعمتی کنند، یک طرف حق مطلق و طرف مقابل باطل مطلق، یک طرف طرفدار دموکراسی و طرف مقابل طرفدار فاشیسم و اقتدارگرایی معرفی شود. واقعاً باید جلوی این افرادی را گرفت کما اینکه در فرمایشات مقام معظم رهبری هم این را دیدیم. باید توجه داشت که انتخابات یک امر روالمند و البته سرنوشتسازی است که تنها باید با شور بیشتری همراه باشد. و برای ایجاد این شور نیز نباید هر کاری را مباح دانست و معرکه انتخابات را به صحنه کارزار دوست و دشمن و دعواهای خانوادگی، قومی و بومی تبدیل کرد. بنابراین میتوانیم یک مشارکت فعال، آگاهانه از روی حق و اختیار و همراه با تکلیف داشته باشیم.
وی تصریح کرد: باید احساس تکلیف نمود داشته باشد و مردم احساس کنند که در سرنوشتشان شریک هستند، حقوقی در این نظام سیاسی دارند و با توجه به پایه مردمی حکومت و در قالب مردمسالاری دینی و برای تثبیت و تقویت آن در داخل و خارج باید پای صندوقهای رأی رفت و رأی داد. حالا اینکه به چه کسی رأی بدهیم، با توجه به این فلسفه سیاسی، قانون اساسی و نظارت شورای نگهبان، امری است که در حوزه اختیارات آگاهانه و البته مسئولانه تکتک افراد است. اینجا حوزهای است که هر کس در تعیین مصداق، خود مرجع تقلید خودش است و باید از خودش تقلید کند و مسئولیت فردی، اجتماعی و اخروی انتخابش را عهدهدار شود. حالا اینکه روی فرد خاصی انگشت بگذارند و تکلیف کنند و بگویند الّا و لابد باید به یک فرد خاص رأی داد، هیچ جایگاه عقلی، شرعی و مربوط به وجه اثباتی و مردمسالاری فلسفه سیاسی مردمسالاری دینی ندارد. اصولاً اینجا حوزه، حوزه اختیار آگاهانه افراد است. تشخیص اینکه به چه کسی رأی بدهند و چه کسی را اصلح بدانند با خود افراد است. اینجا تنها جای حساسی است که هر کسی حاکم شرع و فقیه خودش میشود، مشورت و تحقیق میکند و از روی آگاهی یک حکم شرعی برای خودش صادر میکند که به چه کسی رأی بدهد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی یادآور شد: ولی اصل حضور مردم میتواند یک امر تکلیفی و البته ناظر به حق مردم باشد. در اینجا مراجع میتوانند نظر بدهند و تکلیف کنند. مقام معظم رهبری هم گفتند اصل حضورتان تکلیف شرعی است. همه چیز دست به دست هم داده که یک حضور فعال و یک مشارکت آگاهانه گسترده داشته باشیم و بازتاب این حضور گسترده، علیالقاعده نباید چیزی جز مشارکت اقتصادی و فرهنگی، در ابعاد تصمیمگیری، اجرا و نظارت باشد. مشارکت اقتصادی، به ویژه در ابعاد تولیدی، یعنی مقابله با تولید انحصاری سرمایهداری، یعنی رقابتی کردن فعالیتهای اقتصادی، یعنی بهرهمندی منصفانهتر از وجوه توزیعی و مصرفی فعالیتهای اقتصادی، یعنی حرکت به سمت استفاده از تکنولوژیهای کاربر، با توجه به نیروی انسانی فراوان خود، به جای تکنولوژیهای سرمایهبر.
افروغ تصریح کرد: در سیاست هم همینطور است و اقوام و گروههای مختلف باید بتوانند در عرصه تصمیمگیری، اجرا و نظارت در سطوح مختلف حضور فعالی داشته باشند. در عرصه فرهنگ هم همینطور است و مشارکت فرهنگی دستکمی از مشارکتهای سیاسی و اقتصادی ندارد. یعنی مردم بتوانند در شکوفایی فرهنگ ملی و بازتولید خردهفرهنگهای خود که به آن احساس تعلق میکنند سهیم باشند، در آن مشارکت کنند، حضور فعال داشته باشند و نقشآفرین باشند. در عرصه فرهنگ حتماً باید تعامل داشته باشیم، اینطور نباشد که یک عدهای از بالا تزریق فرهنگی کنند و بقیه اجرا کنند، لزوماً باید بین عرصه سیاستگذاری فرهنگی یا عرصه رسمی و غیررسمی فرهنگی، بدهبستان و تعاملی صورت بگیرد.
وی تأکید کرد: تعامل میتواند منشأ اثر باشد و بازتاب خوبی روی سیاستگذاریها و تصمیمگیریهای فرهنگی و اجرایی بسیاری از سیاستهای فرهنگی و حتی نظارت در امر اجرا داشته باشد. اگر وضعیت جامعه مدنی، عرصه عمومی و جامعهشناسی جامعه ما خوب درک بشود به شرط اینکه جلوی بسیاری از رندبازیهای سیاسی و فهمهای غلط را بگیرند جامعه ما ترجمان چیزی جز مشارکت در ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نخواهد بود و تمام این مشارکتها از روی آگاهی و البته همراه با احساس تکلیف خواهد بود.
این خبر به کوشش سیدحسین امامی تهیه و 18 خرداد 1392 با شماره خبر 2065857 منتشر شد.
منو
منو