هویت ایرانی و حقوق فرهنگی، 1387، انتشارات سوره مهر/مجموعه آثار دکتر عماد افروغ/3
کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی به واکاوی ابعاد گوناگون هویت ایرانی و پیوند آن با حقوق فرهنگی پرداخته است.
این کتاب در قالب مجموعهای از گفتارها و مقالات، موضوعات متنوعی مانند چیستی هویت، عناصر پایدار و متغیر آن، نسبت دین و سیاست و نقش فرهنگ در شکلگیری هویت ملی را بررسی کرده است.
عماد افروغ با رویکردی انتقادی و تحلیلی بهسراغ مفاهیم بنیادین فرهنگ و هویت رفته و تلاش کرده است با طرح پرسشهای مفهومی و پاسخهای محتمل، لایههای پنهان و آشکار هویت ایرانی را روشن کند.
هر فصل از این کتاب به یکی از جنبههای هویت ایرانی میپردازد؛ از مبانی نظری و فلسفی گرفته تا مصادیق تاریخی و اجتماعی و از نقش دولت در حقوق فرهنگی تا آسیبشناسی فرهنگی معاصر.
نویسنده ضمن تأکید بر اهمیت نقد درونگفتمانی و عقلگرایی به چالشهای هویت در جامعهی امروز ایران نیز پرداخته است.
هویت ایرانی در این اثر نهتنها بهعنوان یک پدیدهی ایستا، بلکه بهمثابهی فرایندی پویا و چندلایه معرفی شده که در طول تاریخ تحتتأثیر عوامل مختلف فرهنگی، دینی، سیاسی و اجتماعی شکل گرفته و بازتعریف شده است.
کتاب با تمرکز بر دو محور اصلی، یعنی هویت ایرانی و حقوق فرهنگی، به بررسی چیستی و چگونگی شکلگیری هویت ایرانی میپردازد.
نویسنده مفهوم هویت را از منظر فلسفی و جامعهشناختی واکاوی و به پارادوکسهای آن اشاره کرده؛ ازجمله اینکه هویت همزمان دارای عناصر ثابت و متغیر است و افراد و گروهها میتوانند هویتهای چندگانه داشته باشند.
عماد افروغ با مرور تاریخ ایران به نقش دین، عرفان، زبان و اسطورهها در شکلگیری هویت ایرانی پرداخته و نشان داده که این هویت همواره در پیوند با عناصر دینی و فرهنگی بازتولید شده است.
او تأکید کرده که هویت ایرانی با هویت ملی تفاوت دارد، اما این دو در بسیاری از لایهها با یکدیگر همپوشانی دارند.
در بخشهایی از کتاب، نسبت میان فرهنگ و سیاست، نقش دولت در پاسداشت حقوق فرهنگی و اهمیت مدیریت فرهنگی در جامعه ایرانی بررسی شده؛ همچنین چالشهای فرهنگی معاصر، آسیبشناسی فرهنگی پس از انقلاب ۱۳۵۷ و ضرورت توجه به نقد و عقلانیت در مواجهه با مسائل هویتی از دیگر محورهای مهم کتاب است.
نویسنده بر این نکته تأکید کرده که هویت ایرانی، ریشه در معرفت مشترک، دینداری، تلفیق دین و سیاست و نگاه عرفانی به جهان دارد و هرگونه برنامهریزی و سیاستگذاری باید باتوجهبه این لایههای بنیادین صورت گیرد.
کتاب هویت ایرانی و حقوق فرهنگی با رویکردی تحلیلی و انتقادی به یکی از مهمترین دغدغههای جامعهی ایرانی، یعنی هویت و نسبت آن با فرهنگ و سیاست میپردازد. ویژگی شاخص این کتاب پرداختن به لایههای عمیق و تاریخی هویت ایرانی و تبیین عناصر ثابت و متغیر آن است.
خواننده با مطالعه این اثر با مفاهیم بنیادینی مانند وحدت در عین کثرت، نقش دین و عرفان در هویت ایرانی و نسبت میان فرهنگ و سیاست آشنا میشود.
همچنین کتاب حاضر به آسیبشناسی فرهنگی و چالشهای معاصر جامعه ایران پرداخته و راههایی برای فهم بهتر و نقد سازنده هویت جمعی ارائه داده است. این اثر برای کسانی که بهدنبال درک عمیقتر ریشههای فرهنگی و تاریخی جامعه ایران هستند، فرصتی برای بازاندیشی و گفتوگو درباره هویت و حقوق فرهنگی فراهم میکند.