عماد افروغ در برنامه تلویزیونی «دیروز، امروز، فردا» با تأکید بر ضرورت توجه به فرهنگ و اقتضائات هویت ایرانی ـ اسلامی گفت نمیتوان در ظرف بهجایمانده از رژیم پهلوی، مظروف انقلاب اسلامی را ریخت. علی مطهری نیز در این برنامه تأکید کرد قرار گرفتن مقوله فرهنگ در عنوان شعار سال، لزوماً به معنای نامطلوب بودن وضعیت فرهنگی کشور نیست.
به گزارش خبرنگار مهر، برنامه «دیروز، امروز، فردا» شب پنجشنبه ۲۸ فروردین با حضور عماد افروغ، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل فرهنگی، و علی مطهری، نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، با موضوع «بررسی جایگاه فرهنگ در شعار سال» از شبکه سوم سیما پخش شد.
در ابتدای این جلسه، عماد افروغ، استاد دانشگاه، گفت: از ابتدای انقلاب اسلامی ما با یکسری بحرانهای مختلف در عرصههای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی روبهرو شدهایم که راهحل آنها بازگشت به فرهنگ و قابلیتهای معطوف به هویت ایرانی ـ اسلامی ما است. با توجه به اقتضائات هر دوره تاریخی، فرهنگهای مختلفی برای پیشبرد برنامههای بهویژه اقتصادی اجرایی شده است؛ بهعنوان مثال، در مقطعی فرهنگ توسعه مطرح شد، به جای اینکه به مسئله توسعه فرهنگی توجه شود. مجموع این مسائل باعث شده است که مسئله فرهنگ بار دیگر اهمیت خودش را نشان دهد و در عنوان شعار سال هم بگنجد.
مطهری: قرار گرفتن مقوله فرهنگ در عنوان شعار سال، لزوماً به معنای نامطلوب بودن وضعیت فرهنگی نیست
سپس علی مطهری، نماینده مجلس و عضو کمیسیون فرهنگی، درباره دلایل مطرح شدن مقوله فرهنگ در شعار امسال از سوی رهبر انقلاب، ضمن تأکید بر نکات مورد اشاره عماد افروغ در این خصوص گفت: مسلم است که امروز شرایط برای مطرح شدن مقوله فرهنگ در شعار سال مهیاتر شده است. در دولت گذشته درگیریهای سیاسی شدیدی وجود داشت و نوعی نگاه فرهنگی خاص هم حاکم بود و به نظر میرسید اگر این شعار در آن سالها مطرح میشد، به آن جواب سربالا داده میشد و در مجموع شرایط برای طرح این مقوله در آن سالها مساعد نبود.
وی افزود: البته قرار گرفتن مقوله فرهنگ در عنوان شعار سال لزوماً به این معنا نیست که وضعیت فرهنگی ما نامطلوبتر از گذشته شده است، اما این مسئله تقریباً بدیهی است که امروز بیشتر از گذشته میتوان به مباحث فرهنگی پرداخت.
مطهری یکی از شعارهای اصلی انقلاب اسلامی را استقلال، شامل استقلال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، عنوان کرد و گفت: یکی از کاستیهای فرهنگی امروز ما این است که مربیان جامعه به وظیفه خودشان عمل نکردهاند. منظور من از مربی، نهادهای تأثیرگذار در رشد و اعتلای یک جامعه است. در جامعه ما روحانیت، دولت، پلیس و حتی صداوسیما مربی محسوب میشوند؛ اگر روحانیت با عقاید خرافی و یا رفتارهای ناهنجار اجتماعی مبارزه نکند، یا آموزش و پرورش ما در تربیت اسلامی کوتاهی کند، یا پلیس ما در روز روشن در مقابل یک تخلف آشکار رانندگی تنها نظارهگر باشد، اینها به وظایف خودشان عمل نکردهاند و این مسئله به جامعه آسیب میزند.
افروغ: طرفداران مدل فرهنگی نوسازی، دوباره امکان مانور یافتهاند
در ادامه، عماد افروغ با اشاره به طرح مدل فرهنگی نوسازی در مقطع بعد از جنگ از سوی طیفی از مسئولان گفت: به نظر میرسد طرفداران این ایده، الان هم امکان مانور دادن روی این افکار را، دستکم به لحاظ تئوریک، یافتهاند. این مدلی بود که در غرب به اجرا درآمد و طبیعتاً با اقتضائات جامعه اسلامی ما مطابقت نداشت.
سپس علی مطهری، در پاسخ به سؤالی در مورد اینکه با چه شیوهای میتوان از بروز ناهنجاریها در عرصه فرهنگ کاست، گفت: ناهنجاریهای فرهنگی را نمیتوان با توصیه، بخشنامه و یا حتی قانون حل کرد. این مسئله نیاز به کار درازمدت دارد و باید هم از جنبه تئوریک و هم عملی به آن توجه کرد. در این خصوص باید دید اسلام چه راهی پیش پای ما گذاشته است. اسلام در جاهایی جواز اعمال زور را داده است که ممکن است این مسئله با تفکر امروز غربی سازگار نباشد و آن را مخالف آزادی فردی بدانند.
این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی سپس با ارائه مثالهای نغزی به این مسئله پرداخت و گفت: در حوزه بهداشت عمومی، در خصوص تجویز برخی داروها، بهخصوص در دوران کودکی، اعمال زور و قدرت میشود یا در مسئله سوادآموزی ما میتوانیم اعمال زور کنیم تا افراد باسواد شوند و کسی هم نمیتواند مخالفتی کند، اما در برخی مسائل فرهنگی این اصطکاکها به وجود میآید؛ چرا که ما در برخی آنها ناچار از اعمال قدرت هستیم.
نقل قول مطهری از یک گردشگر اروپایی: «عابران ایرانی در پیادهرو، راه را برای عبور موتورسیکلتها باز میکنند!»
مطهری وضعیت رانندگی ایرانیها را مثال زد و گفت: ما شاید جزو ۴ یا ۵ کشور آخر دنیا از نظر میزان رعایت قوانین رانندگی باشیم، اما آیا دولتی از دولتها تاکنون آمده است بگوید من میخواهم فرهنگ رانندگی مردم را اصلاح کنم؟ واقعیت این است که در این خصوص نیاز به اعمال زور وجود دارد؛ چرا که به قول یک گردشگر اروپایی که من خاطراتش را میخواندم، «عابران ایرانی در پیادهرو، راه را برای عبور موتورسیکلتها باز میکنند!» اینها چیزهایی است که باید درباره آنها اعمال قدرت شود.
سپس عماد افروغ با بیان برخی تعاریف آکادمیک از فرهنگ گفت: فرهنگ را باید به مثابه قاعده تعریف کنیم که میتواند هم اقتصادی باشد، هم سیاسی، هم اجتماعی و هم حتی فرهنگی، اما مسئله این است که یا ما این قاعده را نمیشناسیم یا اینکه آن را میشناسیم و به اقتضائات آن عمل نمیکنیم.
افروغ: چرا علما به شکلگیری دولتهای رانتی حساسیت به خرج ندادهاند؟
افروغ همچنین گفت: نگاه قاعدهگرایانه به اقتصاد هم وجود ندارد. اینکه ما دائماً دور یک معدن نفتی بچرخیم و اقتصادمان را حول آن سامان دهیم، آیا این باعث ایجاد یک دولت رانتی نمیشود و نشده است؟ این سؤال من از علماست؛ چرا آنها نسبت به چنین مسئلهای حساسیت به خرج نمیدهند؟
وی همچنین با استناد به نظر دو تن از مراجع تقلید که البته نام آنها را اعلام نکرد، نظر خود را در خصوص نحوه هزینهکرد خمس در جامعه بیان کرد و این سؤال را پیش کشید که: واقعاً چند درصد مردم خمس میدهند و چرا نمیدهند؟
سپس فرزند شهید آیتالله مطهری در خصوص نظر اخیر افروغ گفت: محل هزینهکرد خمس مشخص است، هرچند نظر آقای افروغ هم میتواند قابل اجتهاد باشد.
این نماینده مجلس در عین حال بر لزوم نقدپذیری، بهخصوص از سوی مسئولان عالیرتبه کشور، تأکید کرد.
در ادامه، عماد افروغ با طرح این سؤال که ما باید برای پرسشهایی از این دست که در حوزه اقتصاد چه تولید میکنیم و برای چه کسی تولید میکنیم، پاسخهایی فرهنگی داشته باشیم و نه فقط اقتصادی، مردم ایران را مردمی نجیب توصیف کرد که تا حد زیادی به حاکمیت اعتماد دارند و گفت: اگر عدهای از دولتمردان از اعتماد مردم به خود و حاکمیت سوءاستفاده کنند، دیگر بازگشت اعتماد به جامعه دشوار است. خدا میداند که ملت ما خیلی نجیب هستند و باید قدرشان را دانست.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: اگر فرهنگ بخواهد با عزمی ملی سامان یابد، باید به خردهفرهنگها و زیستجهان مردم بها داد. یعنی باید در الگویی بومی بنا شود، نه الگویی بیگانه با هویت ملی. متأسفانه ما در ظرف بهجایمانده از رژیم پهلوی، میخواهیم مظروف انقلاب اسلامی را بریزیم.
افروغ همچنین هشدار داد: ما امروزه مدیرانی داریم که حرف میزنند، نه برای اینکه آن را عملی کنند، بلکه حرف میزنند چون خود حرف زدن برای آنها پاداش دارد. منظورم از مدیران امروزی هم لزوماً دولت فعلی نیست.
مطهری: باید مراقب نیروهای مخالف و خنثیکننده فعالیتهای فرهنگی بود
در ادامه این نشست، مطهری گفت: پرداختن به مسائل کلان فرهنگی قطعاً لازم است، اما این آسیب را هم دارد که مسئله فرهنگ به همین بحثهای تئوریک خلاصه شود و نتیجه ملموسی نداشته باشد، چون واقعیت این است که باید مراقب نیروهای مخالف و خنثیکننده فعالیتهای فرهنگی هم بود.
وی همچنین بر لزوم بهبود وضعیت ایمان مذهبی مردم تأکید کرد.
سپس عماد افروغ در واکنش به نکتهای که مطهری در خصوص لزوم پرداختن به جزئیات مسائل فرهنگی عنوان کرد، گفت: اهمیت دادن به مسائل کلان فرهنگی از طرف من به این منظور است که نباید از سطوح کلان غفلت شود، چون به هر حال مردم ما را اقشار مختلف تشکیل میدهند و لزوماً هم نخبگان نیستند.
ویژگیهای یک مدیر جهادی از دیدگاه عماد افروغ
وی همچنین در پاسخ به سؤالی در مورد ویژگیهای یک مدیر جهادی گفت: مدیر جهادی باید سادهزیست باشد، با قناعت انس گرفته باشد و دنبال ارضای تمایلات درونیاش نباشد. من متأسفم که بگویم خیلیها هستند تنها با انگیزه خودشان کار کردهاند، اما بعد از جنگ شاهد این بودیم که به همه این کارها پاداش نقدی تعلق میگرفت، در حالی که پیش از جنگ چنین انتظاری از جانب عاملان این کارها نبود.
افروغ همچنین مشورتپذیری را از دیگر ویژگیهای یک مدیر جهادی عنوان کرد و سخنان خود را با قرائت شعری از فردوسی که پیام آن این بود که طومار یک حکومت را بیعدالتی، کنار گذاشتن شایستگان و بهکارگیری ناشایستگان و متملقان درهم میپیچد، به پایان برد.
علی مطهری هم در پایان سخنانش در خصوص توصیه رهبری به فعالان فرهنگی برای نقد کاستیهای این عرصه گفت: مقصود رهبری این است که مردم، رصدکننده امور فرهنگی باشند و نسبت به این قضایا بیتفاوت نباشند.
این خبر 29 فروردین 1393 با شماره خبر 2273030 منتشر شد.
منو
منو