ایدهآل ما در حوزه نشر این است که در نظارت بر انتشار کتاب، وسعت نظر وجود داشته باشد و تا آنجا که امکان دارد، خط قرمزها به حداقل برسد و ممیزی کتاب درونی شود.
عماد افروغ در گفتوگو با خبرنگار کتاب خبرگزاری مهر با بیان این مطلب افزود: در نهایت باید به سمتی حرکت کنیم که خود ناشران ممیزی را اعمال کنند و این ممیزی درونی باشد و خود اصحاب نشر و صاحبان اثر، این خط قرمزها را رعایت کنند.
وی در ادامه افزود: مسئله اصلی ما در حوزه نشر این است که باید در روند صدور مجوز کتاب و ممیزی، تسریع صورت گیرد. در اصل ممیزی نمیتوانیم تردید کنیم و این امر بر اساس فلسفه اخلاقی که به آن اعتقاد داریم، پذیرفته است؛ اما ایدهآل این است که ممیزی بیرونی نباشد.
رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: مجلس ششم تاکنون چندین جلسه با مدیران بخش خصوصی و بخش دولتی حوزه نشر داشته و دیدگاههای دو طرف را درباره ممیزی کتاب شنیده است. ما از دولت خواستیم که آییننامه اجرایی جدید خود را که مبنای ممیزی کتاب قرار میگیرد، به مجلس ارائه کند. قرار شد این کار انجام شود، اما ظاهراً هنوز تدوین نشده یا اگر تدوین شده، به دست ما نرسیده است.
وی با اشاره به مشکلات پیشآمده برای ناشران در مرحله صدور مجوز انتشار کتاب تصریح کرد: من مشکل پیشآمده را به فال نیک میگیرم، اما باید راه برونرفتی برای آن پیدا کنیم. باید در سازوکار نظارتی جدید ارشاد و تغییر و تحولاتی که صورت گرفته، مشکلات پیش روی صاحبان کتاب و ناشران در نظر گرفته شود و پیشنهادی برای رفع آن ارائه شود.
افروغ با طرح پیشنهاد پذیرفتن مسئولیت ممیزی کتاب از سوی ناشران افزود: این پیشنهاد را با ناشران مطرح کردم و تا آنجا که ذهنم یاری میکند، فکر میکنم ناشران از آن استقبال نکردند. با این حال، اگر خود ناشران در این زمینه پیشنهادهایی دارند، آن را در اختیار مجلس قرار دهند؛ چرا که پیشنهاد آنها به مراتب از پیشنهاد ما بهتر است.
وی درباره سیستم نظارتی مطلوب از دیدگاه خود گفت: ما باید در نهایت به سمتی برویم که توجه به قید و بندها و خط قرمزها به یک فرهنگ تبدیل شود. این ایدهآلی است که باید صاحبان اثر به آن توجه کنند؛ اما چون هماکنون ضمانتی برای رعایت این مسائل وجود ندارد، باید سازوکاری پیشنهاد شود که با صرف کمترین زمان، کار نظارت بر انتشار کتاب انجام شود.
افروغ یادآور شد: برخی پیشنهاد میکنند که بهتر است وضعیت بررسی کتاب به نشریات نیز تسری یابد و اگر مطلبی منتشر شد و شکایتی نسبت به آن مطرح شد، در دادگاه بررسی شود؛ اما من فکر میکنم تفاوتهایی میان کتاب و نشریات وجود دارد که در این فرصت وارد آن بحث نمیشوم.
این نویسنده و پژوهشگر در ادامه تصریح کرد: وقتی حتی یک کلمه از کتاب من توسط ارشاد حذف میشود، ناراحت میشوم؛ زیرا کتابم در حکم فرزند من است و برای آن زحمت کشیدهام و روی تکتک واژههای آن حساسیت دارم. ممیزی کتاب برای من هم که نویسنده هستم، نگرانکننده است.
وی تصریح کرد: ایدهآل این است که در نظارت بر انتشار کتاب، وسعت نظر وجود داشته باشد و تا آنجا که میشود، خط قرمزهای ما به حداقل برسد.
رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس خاطرنشان کرد: در بررسی کتابها باید خط قرمزها بیشتر به صورت مفهومی لحاظ شود، نه مصداقی. برای رسیدن به این وسعت نظر در ممیزی، نیاز به تمرین داریم و در این مسیر ممکن است حتی زمین هم بخوریم، اما باید بدانیم که به صورت هدایتشده و تحت کنترل به سمت ایدهآل خود حرکت میکنیم.
افروغ راه رسیدن به وضعیت ایدهآل را مستلزم حرکت تدریجی دانست و افزود: برای رسیدن به آن ایدهآل باید به صورت مرحلهای عمل کنیم؛ مثلاً در مرحله نخست محدودهای را مشخص کنیم. این کارها باید از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هدایت شود و به مرور، رعایت خط قرمزها به خود ناشران و در مرحله بعد به صاحبان اثر سپرده شود تا رعایت این موازین به صورت عادت و ملکه درآید.
نماینده مردم تهران گفت: این راهحل من است؛ ادعا هم ندارم که کاملاً پخته است، اما اگر ناشران راهحل دیگری دارند، ارائه دهند تا روند صدور مجوزهای پیش از چاپ با سرعت بیشتری انجام شود، البته در مرحلهای که ارشاد میخواهد وظیفه نظارت بر محتوای تولیدات مکتوب را به خود ناشران بسپارد، نهاد نظارتی نیز باید فعال باشد تا اگر از مقررات تخطی شد، بر اساس قانون با آن برخورد شود.
عماد افروغ تصریح کرد: برای پیاده کردن آرمانها و حتی حداقل خط قرمزها، باید برنامه، استراتژی و تاکتیک داشته باشیم که متأسفانه نداریم. در بسیاری از پدیدهها و ارزشهای فرهنگی تاکنون صرفاً برخورد سلبی کردهایم. در مورد مسئله حجاب نیز همینطور است؛ ما الگویی معرفی نمیکنیم و به ریشههای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر پدیدههای فرهنگی نیز بیتوجه هستیم.
این خبر 26 شهریور 1386 با شماره خبر 381415 منتشر شد.