عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز و دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور در مراسم نکوداشت زنده‌یاد عماد افروغ، با تشریح ابعاد مختلف منظومه فکری و شخصیتی وی، از تلاش او برای تقویت مسیر انقلاب، شکل‌دهی به نقد درون‌گفتمانی، استقلال علوم انسانی و پیوند میان واقعیت‌های مشهود و غیرمشهود سخن گفتند.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران(ایکنا) از فارس، مراسم نکوداشت مرحوم عماد افروغ، فعال سیاسی، جامعه‌شناس و پژوهشگر حوزه دین، امروز، ۸ اردیبهشت‌ماه با حضور جمعی از دوستان، همراهان و اندیشمندان ایران اسلامی در تالار حافظ شیراز برگزار شد.
سید سعید زاهد زاهدانی، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، در این مراسم با یادآوری نخستین آشنایی خود با مرحوم افروغ در زمان مسئولیتش در بخش جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز گفت: ایشان ابراز کردند که دانشجوی اخراجی از انگلستان هستند و قصد ادامه تحصیل دارند که پس از بررسی دروس گذرانده‌شده، راه برای ادامه تحصیل ایشان هموار شد.
وی با اشاره به دوران دانشجویی افروغ افزود: ایشان در دوران دانشجویی، روحیه انقلابی و علمی را توأمان داشتند. گروهی از دانشجویان را گرد هم آوردند و به مباحثه علمی مشغول بودند و دروس شهید مطهری را مورد بحث قرار می‌دادند.
زاهد زاهدانی تصریح کرد: با گروهی از استادان دانشگاه پژوهش در خصوص جامعه‌شناسی اسلامی را شروع کردیم که ایشان نیز بعداً در این جمع حضور یافتند؛ بنابراین در جریان‌سازی تلاش زیادی داشتند و همت خود را برای تشویق دیگران به اتمام سریع پروژه گذاشته بودند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، صداقت، شجاعت و اخلاق را از ویژگی‌های برجسته شخصیت افروغ دانست و گفت: ایشان در دوران کارشناسی دانشجوی ممتازی بودند و پس از آن در مقطع کارشناسی ارشد ادامه تحصیل دادند. برخی از استادان انتظار داشتند که از سهمیه رزمندگان استفاده کنند، اما ایشان از رانت و استفاده از سهمیه و موارد مشابه پرهیز می‌کردند و صداقت، شجاعت و اخلاق، برترین ویژگی‌های ایشان بود.
وی ادامه داد: علی‌رغم تأکید ما برای حضور در دانشگاه شیراز، ایشان بعد از مقطع کارشناسی ارشد برای ادامه تحصیل به تهران رفتند و به دلیل وسعت فضای موجود، درون و بیرون از دانشگاه فعالیت‌های ارزنده‌ای داشتند.
زاهد زاهدانی با اشاره به منظومه فکری استاد افروغ گفت: بنا به گفته خودشان، از نظر علمی تحت تأثیر انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) و شخصیت‌هایی نظیر شهید مطهری بودند و تمام تلاش ایشان این بود که همواره در مسیر انقلاب باشند و آن را تبلیغ و تقویت کنند.
وی افزود: شاکله فکری برگرفته از اسلام در اندیشه مرحوم افروغ باعث شد که از فضای انحرافات سکولاریسم که معمولاً در دروس دانشگاهی جامعه‌شناسی در آن زمان وجود داشت، مصون بماند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز ادامه داد: روش‌های تحقیق در علوم انسانی، به دلیل اینکه بسیار تک‌بعدی و محدود است، ایشان را واداشت تا به روش دیگری روی آورد که قدرت تطبیق وسیع‌تر و جامع‌تری را ارائه می‌دهد. بنابراین مرحوم افروغ با وسعت نظر انقلابی که داشتند، با روش رئالیستی مأنوس شدند.
وی بیان کرد: دوگانه واقعیت مشهود و غیرمشهود، گمشده دانشگاه‌های ماست؛ چراکه تلاش دانشگاه‌ها بیشتر بر مطالعات واقعیت مشهود است و مرحوم افروغ تلاش داشتند غیرمشهود را با عنصر مشهود آن ترکیب کنند که در نهایت باعث شد استثنایی در جامعه‌شناسی پدیدار شود. از این منظر می‌توانیم ایشان را یک «جامعه‌شناس ایرانی ـ اسلامی» قلمداد کنیم.
زاهد زاهدانی با بیان اینکه متأسفانه در دانشگاه‌های علوم انسانی ما کمتر نگاه استقلالی وجود دارد، گفت: اغلب استادان ما بازگوکننده مطالبی هستند که از سمت غرب وارد شده است؛ بنابراین استاد افروغ به شدت از این کار دوری می‌کرد و تلاش زیادی برای داشتن نگاه استقلالی داشت.
وی افزود: رساله کارشناسی ارشد وی به عدم تمرکز در جامعه‌شناسی شهری پرداخت که بعدها تبدیل به کتاب شد تا بر پیکره تاریخ علم باقی بماند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز با بیان اینکه هویت ملی ایرانی و تأسی از نهج‌البلاغه در تمامی فعالیت‌های مرحوم افروغ بسیار مشهود بود، گفت: باید از وجود مرحوم افروغ برای تحول در علم جامعه‌شناسی تا سیاست بیشتر بهره‌مند می‌شدیم.
وی ادامه داد: ایجاد تحول در علم نیاز به شجاعت بسیار دارد و ایشان این ویژگی را داشتند تا خالق جامعه‌شناسی در طراز انقلاب اسلامی باشند.
زاهد زاهدانی تصریح کرد: اکنون مشکلاتی را که در جامعه با آن روبه‌رو هستیم، ناشی از عدم وجود علوم انسانی در تراز انقلاب اسلامی است و مقام معظم رهبری فرمودند که فلسفه اسلامی باید امتداد عملی پیدا کند و مرحوم افروغ در این مسیر بودند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد که بتوان میراث علمی مرحوم افروغ را نشر و بازسازی کرد و خط فکری این استاد بزرگ در بدنه علمی کشور ادامه پیدا کند.
نقد درون‌گفتمانی؛ یکی از دغدغه‌های اصلی افروغ
در ادامه این مراسم، سیدمجید امامی، دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور، با بیان اینکه استاد مرحوم افروغ به دنبال توسعه تشکلی «نقد درون‌گفتمانی» در کشور بود، این موضوع را امری بسیار لازم و همانند خونی در رگ‌های جامعه و موجب بارور شدن اصل آزادی در ایران اسلامی دانست.
وی تصریح کرد: هر کسی توانایی پیگیری این موضوع را نداشت؛ چراکه باید انقلاب اسلامی و باورهای ۱۵۰ ساله مردم ایران را با تمام وجود درک کرده باشد و فاصله وضع موجود تا وضع مورد انتظار را ببیند که دکتر افروغ این ویژگی را داشت.
امامی با بیان اینکه مرحوم افروغ با نظم اداری کشور و بروکراسی و تمرکز مشکل داشت، اظهار کرد: ایشان بر همین اساس فاصله میان اکنون و آرمان را فریاد و تحلیل کرد، بدون اینکه حوایج نفسانی داشته باشد.
دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور ادامه داد: نقد درون‌گفتمانی مستلزم گفت‌وگو و در نظر گرفتن تمام سلایق سیاسی و ادراکات متنوع است و طبعاً ره‌آورد مسیر علمی بود که مرحوم افروغ دنبال می‌کرد.
وی اظهار کرد: هر سیاستمدار و دانشمندی، مخصوصاً کسانی که وابستگی به فرصت‌های دنیوی داشته باشند، نمی‌توانند از نقد درون‌گفتمانی دم بزنند. بسیاری برای یک اندیشمند روشنفکر، غارنشین شدند و درهای جامعه را به روی خود بستند.
امامی با بیان اینکه باید حضوری، زیست جامعه را درک کرد، گفت: مرحوم افروغ با جان خود این موضوع را درک کرد؛ چراکه برای حرکت فرهنگ آرمانی باید فرهنگ عمومی، رسمی، در چارچوب فرمالیسم سیاسی، و نخبگانی را کمتر کرد و زبان بین افراد را تغییر داد. فرهنگ عمومی به معنای پرداختن به زندگی مردم است.
وی با تصریح بر اینکه مرگ، دستور کار زندگی است، گفت: استاد افروغ همیشه می‌فرمود کسی که با امام علی(ع) آشنا باشد، از مرگ نمی‌ترسد. خیلی از زندگی لذت نمی‌بریم و شاید دلیل آن این باشد که مرگ را درک نکرده‌ایم.
دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور تصریح کرد: وقتی واکنش‌های طبیعی مردم به مرگ را یافت و درک کردید، زندگی جامعه را نیز درک خواهید کرد. نمود این موضوع را می‌توان در حجله‌های خانواده شهدا بر سر مزار پاک و مطهر شهدا در گلزارها دید؛ بنابراین یکی از پیام‌های پربرکت استاد افروغ، دریافت کردن و درک پیام مرگ بود.
وی با طرح این پرسش که چرا نمی‌توان در خصوص مرگ با مردم صحبت کرد، گفت: خود مرگ نشاط به دنبال دارد و در کلام و آثار حافظ شیرازی، شاعر بزرگ پارسی، این موضوع هویداست.
این گزارش 8 اردیبهشت ماه 1402 با شماره خبرهای 4137041 و 4137011 منتشر شد.
منو
منو