عماد افروغ و بازخوانی انتقادی علیت در رئالیسم انتقادی از منظر حکمت اسلامی
از ديدگاه رئاليستي، موضوعات، اعم از طبيعي و اجتماعي، ضرورتاً برخوردار از قابليت‌هاي علّي‌اند كه در تركيب با شرايط بيروني و عوامل مشروط، توان ايجاد حوادث را دارند؛ از این‌رو عليت ناظر به رابطه بين حوادث انضمامي نيست، بلكه به «نيروهاي علي» يا قابليت‌هاي موضوعات يا روابط، يا شكلي كليتر به شيوه‌هاي عمل يا «ساز وكارهاي» آنها مربوط مي‌شود